Het begint met een stijve nek. Een paar dagen later trekt er een zeurende, soms…
Kun je door een chiropractor behandeld worden wanneer je osteoporose hebt? Ja, dat kan!
Osteoporose is de medische term voor botontkalking. is een aandoening waarbij de dichtheid en de kwaliteit van je botten afnemen. Hierdoor worden ze brozer en stijgt de kans op botbreuken aanzienlijk.
Het is een proces dat vaak jarenlang onopgemerkt blijft (een “stille” aandoening) en is dan ook niet pijnlijk. Tot het moment dat er plotseling iets breekt door een minimale belasting, zoals een lichte val of zelfs een harde niesen.
Osteoporose is níet hetzelfde als artrose, wat in de volksmond “slijtage” wordt genoemd. Ondanks het grotere risico op breuken is de chiropractische behandeling volkomen veilig.
Onze chiropractoren beschikken over veel verschillende behandelmethoden om iemand te helpen. Wij passen onze behandeling aan, aan de behoeftes van de persoon en houden daarbij altijd rekening met onderliggende artrose, osteoporose of andere onderliggende problemen. Naast de behandeling geven wij beweging- en leefstijl adviezen en oefeningen.
Wat gebeurt er precies in het bot?
Je botten zijn levend weefsel dat constant wordt afgebroken en weer opgebouwd. Bij gezonde volwassenen is dit proces in balans. Bij osteoporose verschuift dit evenwicht: er wordt meer bot afgebroken dan er nieuw bot wordt aangemaakt.
Gezond bot: Heeft van binnen een honingraatstructuur met dikke wanden.
Osteoporotisch bot: De gaten in de honingraat worden groter en de wanden dunner, waardoor de interne structuur verzwakt.
Wist je dat…..
Onze maximale botmassa bouwen we op tot ons 30e levensjaar. Daarna is het vooral een kwestie van behouden wat je hebt!
De belangrijkste oorzaken en risicofactoren
Hoewel iedereen osteoporose kan krijgen, zijn er een paar factoren die het risico vergroten:
-
Leeftijd: Naarmate we ouder worden, neemt de botmassa natuurlijk af.
-
Hormonen: Vooral vrouwen na de overgang lopen risico door een daling van het oestrogeenniveau, wat botverlies versnelt.
-
Voeding: Te eenzijdige voeding kan een tekort aan calcium (bouwsteen voor bot) opleveren. Dat betekent niet dat je heel veel glazen melk moet drinken per dag.
-
Te weinig zonlicht: vitamine D heb je nodig voor de opname van calcium.
-
Beweging: Te weinig belasting van de botten (zoals wandelen of krachttraining) zorgt ervoor dat botten niet geprikkeld worden om sterk te blijven.
-
Erfelijkheid: Als het in de familie voorkomt, is de kans groter.
-
Ziekte: waarbij je langdurig op bed hebt meten liggen
- Medicatie: bij sommige medicatie zoals prednison is de bijwerking botontkalking
Adviezen om osteoporose te voorkomen of te stabiliseren:
- Blijf in beweging. Met name de zwaartekracht stimuleert botaanmaak, dus wandelen en spierversterkende oefeningen worden sterk geadviseerd. Zwemmen daarentegen doet niet veel voor de botdichtheid
- Zorg voor goede gezonde en gevarieerde voeding. Calcium en proteïnen zijn belangrijk voor de botdichtheid.
- Vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 worden geadviseerd om extra vitamine D supplementen te nemen.
Welke oefeningen kun je doen om osteoporose tegen te gaan?
Om je botten sterk te houden, is er één gouden regel: belasting. Je botten reageren op de druk die je erop uitoefent door sterker te worden. We maken hierbij onderscheid tussen weight-bearing oefeningen (waarbij je je eigen gewicht draagt) en spierversterkende oefeningen.
Oefeningen die een grote impact op botdichtheid hebben
Dit zijn oefeningen waarbij je botten je hele lichaamsgewicht moeten dragen tegen de zwaartekracht in.
Denkt hierbij aan stevig wandelen. Niet slenteren, maar een tempo aanhouden waarbij je nog net kunt praten. Dit is vooral goed voor de heupen en de rug. Een ander groot voordeel is, dat dit je conditie ook verbeterd. Ben je een wandelaar, dan zal dit geen probleem geven, maar misschien wel goed om dit vaker te doen ook wanneer het weer minder mooi is.
Ben je geen wandelaar of heb je pijntjes. Begin dan met 5 minuten te wandelen op een tempo wat geen pijn geeft. Krijg je hierna geen extra last en de dag erna ook niet. Wandel dan de volgende 2 keer 5 minuten. Bouw dit op naar 3 keer 5 minuten per dag. Het is al heel goed wanneer je 3 keer per dag 10 minuten stevig doorwandelt.
Zo kan je gedoseerd en gecontroleerd het wandelen opbouwen. Denk je, “Wat is nou 5 minuten?”, altijd beter dan niks. En je moet ergens beginnen.
Wanneer je je niet zeker voelt met lopen, doe dan eens aan Nordic walking. De stokken zorgen voor stabiliteit, je gebruikt je boven lichaam veel beter en loopt daardoor rechter. Tijdens de goed uitgevoerde Nordic Walking techniek worden namelijk de spieren in nek, schouders en armen doorlopend aangespannen en ontspannen.
Het uiteindelijke resultaat is dat een training effectiever wordt, zonder dat de belasting op de gewrichten, de rug en benen toeneemt.
Wist je dat: Nordic walking is in 1997 in Finland ontstaan als trainingsvorm omdat langlaufers ook in de zomer wilden trainen.
Als je niet graag naar buiten gaat of wanneer het echt slecht weer is, ga dan eens dansen. Dit is een geweldig leuke manier om te bewegen en hiermee beweeg je ook zijwaarts, wat weer goed is voor de heupen en het bekken.
Traplopen is een ook hele goede oefening en versterkt ook nog eens de bovenbenen.
Oefeningen om de spieren te versterken
Squats: ga met je voeten iets uit elkaar staan en laat je zakken op het puntje van een eetkamer stoel en sta weer op. Je kan de armen voor je houden voor balans. Wanneer dit goed gaat, doet je dezelfde oefening, maar dan zonder stoel.
Wall push-ups zijn goed om de arm spieren te versterken: Zet je handen iets uit elkaar op schouderhoogte en druk jezelf op tegen een muur. Dit traint de polsen, een plek waar vaak breuken ontstaan.
Superman: ga op handen en knieën zitten: Je tilt een arm en het tegenovergestelde been tegelijk op. Hierbij moet je zorgen dat je buik en rug stabiel blijven. Als je dit wilt controleren, leg een tennisbal op je lage rug, deze mag er niet af rollen. Is dit te zwaar of heb je moeite met de stabiliteit, til dan alleen je arm op. Wanneer je de armen hebt getraind, til je alleen een been op.
Bij deze oefeningen begin je met 5 herhalingen, als dit goed gaat, bouw je het op naar 10 en naar 15. Wanneer dat goed gaat kan je 2 tot maximaal 3 herhalingen doen.
Bij twijfel altijd contact opnemen met je chiropractor of andere behandelaar.
Wat natuurlijk ook en geweldig manier van bewegen en versterken is, is om elke dag met Nederland in beweging mee te doen. Je kan deze afleveringen altijd terugkijken, duurt 15 minuten en je kan dit lekker thuis doen.
Voorkom dat je valt!
Wanneer je valt bij osteoporose, is de kans groot dat je iets breekt, dat wil je dus voorkomen. Hiervoor is balans heel erg belangrijk.
De makkelijkste oefening is op een been staan als je wacht bij het aanrecht tot de koffie is doorgelopen of tot het water kookt voor je kopje thee of de aardappels. Wanneer je niet stabiel of bang bent om te vallen, houd je dan met één vinger vast aan een stoel of het aanrecht. Vaak wordt ook geadviseerd om dit tijdens het tandenpoetsen te doen.
Wanneer je wat meer uitdaging wilt, kan je Tai Chi of yoga proberen.
Veel gestelde vragen over rugpijn bij ouderen
Is chiropractie veilig bij osteoporose?
Ja, mits de behandeling wordt aangepast. Bij osteoporose worden snelle manipulaties vermeden en wordt gekozen voor zachte mobilisatietechnieken en behandeling van de spieren. Onze chiropractoren beoordelen bij elk eerste consult de algehele gezondheid en eventuele risicofactoren voor osteoporose.
Is osteoporose op latere leeftijd onvermijdelijk?
Nee, niet iedereen krijg osteoporose. Hoewel botafbraak bij het ouder worden hoort, ontwikkelt niet iedereen de ernstige vorm van botontkalking waarbij de botten erg broos worden. Met de leeftijd neemt het risico wel toe, vooral bij vrouwen na de overgang.
Ik heb artrose, heb ik dan ook osteoporose?
Nee, artrose en osteoporose zijn 2 verschillende aandoeningen. Artrose is een verandering van het kraakbeen in de gewrichten. Osteoporose is een afname van de botdichtheid, waardoor botten kwetsbaarder worden voor breuken. De twee kunnen samen voorkomen, maar het ene impliceert het andere niet. Artrose op een röntgenfoto zegt niets over de botdichtheid.
Is osteoporose pijnlijk?
Nee, normaal gesproken is osteoporose niet pijnlijk. Het wordt daarom vaak ook pas ontdekt nadat je iets breekt. Pijn ontstaat wanneer botten breken of wervels inzakken. Vaak gebeurt dit door een val of ander trauma. Wanneer dit na je 50ste gebeurd, wordt vaak een DEXA scan gemaakt om osteoporose uit te sluiten. Door de ingezakte wervel(s) wordt je kleiner en kan je een andere houding krijgen wat klachten veroorzaakt. Bij deze klachten kunnen chiropractoren goed helpen.
Ik heb een ingezakte wervel door osteoporose, kan een chiropractor mij nog behandelen?
Ja, dat kan zeker. We zullen onze technieken aanpassen, daarnaast kunnen we adviezen geven om de spieren te versterken, de mobiliteit en de stabiliteit te verbeteren.
Welke voeding kan/moet je eten om voldoende calcium binnen te krijgen?
Om je botten sterk te houden, is de richtlijn voor volwassenen ongeveer 1000 tot 1200 mg calcium per dag. Hoewel veel mensen direct aan melk denken, zit calcium in verrassend veel verschillende producten.
De bekendste producten zijn natuurlijk de zuivelproducten zoals melk, kaas, yoghurt.
Tegenwoordig hebben best veel mensen een lactose intolerantie, betekent dat zij niet goed tegen de melksuikers kunnen. En sommige mensen houden niet van melk of kaas. Gelukkig zijn er genoeg andere producten die als goed calcium bron kunnen dienen.
Dit zijn vaak plantaardige bronnen zoals groenten en noten.
Groene bladgroenten: Boerenkool, broccoli en rucola. (Let op: Spinazie bevat ook veel calcium, maar ook oxaalzuur, waardoor je lichaam het calcium minder goed kan opnemen. Wissel dus af!)
Noten en zaden: Amandelen zijn de kampioensnoten op dit gebied. Ook chia zaad en sesamzaad (of tahin) scoren erg hoog.
Peulvruchten: Kikkererwten, linzen en witte bonen.
Soja: Tofu en tempé (vaak gestold met calciumsulfaat, wat een extra boost geeft).
Maar ook vis met zachte graatjes zit de calcium in de graatjes. Voorbeeld hiervan zijn sardientjes of zalm uit blik waarbij de zachte graatjes zijn mee geperst.
Veel soorten haver-, amandel- of sojamelk zijn door de fabrikant verrijkt met calcium om het gelijk te trekken met koemelk. Check altijd het etiket.
Vitamine D
Nu weet je wat je moet eten om calcium voor de botten binnen te krijgen, nu moet het lichaam dit nog wel in de botten krijgen. Daar heb je vitamine D voor nodig. Het is alsof je stenen hebt om een muur te bouwen, maar geen cement.
Bijna iedereen weet dat vitamine D onder invloed van zonlicht wordt gemaakt in de huid. Hiervoor moet de je schaduw wel korter zijn dan je lichaamslengte.
Verder kan je in voeding ook vitamine D vinden en dam net name in vette vis zoals haring, makreel en zal. Ook in eieren en voornamelijk in de dooier zit calcium.
Natuurlijk kan je ook altijd een supplement pakken. Dat kan in de winter verstandig zijn en voor vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 wordt dit zelfs op dagelijks basis geadviseerd.
Bronnen
- Jenks A et al. Spinal manipulative therapy in older adults with chronic low back pain: an individual participant data meta-analysis. European Spine Journal. 2022 https://link.springer.com/article/10.1007/s00586-022-07210-1
- Bergström C. et al.The chiropractors’ dilemma in caring for older patients with musculoskeletal complaints: Collaborate, integrate, coexist, or separate? Plos One. 2024 https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0302519
- Ammendolia C. Ten myths of back pain in older adults that can lead to ineffective and harmful care. Chiropractic & Manual Therapies 2025 https://link.springer.com/article/10.1186/s12998-025-00609-9?utm_source=rct_congratemailt&utm_medium=email&utm_campaign=oa_20251015&utm_content=10.1186%2Fs12998-025-00609-9
- Pedersini P, et al. Osteoarthritis pain masterclass: Moving beyond structure to mechanism-based clinical reasoning. Musculoskeletal Science & Practice. 2026.
- Maiers M, et al. Contextual factors related to aging determine force-based manipulation dosage: a prospective cross-sectional study. Chiropractic & Manual Therapies 2025
- Rubinstein SM, et al. Spinal manipulative therapy for chronic low-back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2011.
- Hartvigsen J, et al. What low back pain is and why we need to pay attention. The Lancet. 2018.
- Weigel PAM, et al. The comparative effect of episodes of chiropractic and medical care on the health of older adults. JMPT. 2004.



